W czwartek, 8 maja,w Archiwum Państwowym w Neubrandenburgu prof. Bartosz Wójcik wygłosił wykład gościnny na temat „Zwischen Propaganda und Identität: Volkssagen in der DDR und der Volksrepublik Polen“ („Między propagandą a tożsamością: podania ludowe w NRD i PRL“).
Zarówno NRD, jak i PRL postrzegały siebie jako państwa, które stanowiły nowy początek w historii odpowiednio Niemiec i Polski. Oba kraje przywiązywały zatem dużą wagę do konstrukcji historycznych. Znalazły one swój wyraz także w podaniach ludowych, których treść powstała w większości jeszcze przed powstaniem obu państw – ale których przekaz był modulowany zgodnie z wymogami aparatu państwowego – od przemówień polityków po pracę organów bezpieczeństwa państwa. Prof. Bartosz Wójcik (Uniwersytet Szczeciński) pokazuje, jak różnie – mimo zewnętrznych podobieństw – obchodzono się z materiałem historycznym w obu krajach, choć w każdym przypadku narracje były wykorzystywane do legitymizacji władzy państwa socjalistycznego. Wykład powiązał założenia ideologiczne PRL i NRD z konstrukcjami historycznymi, odwołującymi się do wcześniejszych form państwowości polskiej i niemieckiej. Konstrukcje te były przekazywane poprzez wiele mediów: publikacje historiograficzne, materiały edukacyjne, artykuły prasowe, widowiska plenerowe i in. Ich odbicie można znaleźć również w licznych podaniach ludowych, publikowanych w zbiorach książkowych, ale również albumach turystyczno-krajoznawczych, publicystyce czy przewodnikach.
Temat spotkał się z żywym zainteresowaniem publiczności, szczególnie jego współczesne odniesienia – autor wykładu zwrócił m.in. uwagę na fakt, że o ile podkreślana w NRD antyfeudalna wymowa utworów dziś zeszła na dalszy plan, o tyle wiele polskojęzycznych treści o wymowie antyniemieckiej, stanowiących bezpośrednią realizację promowanych w PRL konstrukcji historycznych, przedrukowywanych jest do dziś w niezmienionej formie. Ponadgodzinna dyskusja kontynuowana była jeszcze po zakończeniu oficjalnego spotkania.
Dodatkowym wynikiem współpracy naszego współpracownika jest umówiona przez prof. Wójcika z dyrektorem placówki p. Michaelem Köllnerem wizyta studentów naszego Instytutu w przyszłym roku akademickim.
Fot: André Rohloff
Na zdjęciu prof. Bartosz Wójcik oraz dyr. Archiwum Państwowego w Neubrandenburgu Michael Köllner