Badacze z Instytutu Literatury i Nowych Mediów US wzięli udział w przygotowaniu trzytomowej publikacji „Słownik polskiej krytyki literackiej 1764-1918 (hasła osobowe)”. Na Słownikiem pracowali (w kolejności alfabetycznej) profesorowie: Michał Bajer, Maciej Duda, Agata Zawiszewska.
– Publikacja to efekt projektu kierowanego przez Teresę Kostkiewiczową a finansowanego w ramach NPRH. 6 lat pracy, 420 biogramów. Ten projekt zgromadził wiele badaczek i badaczy, wykonali ogrom pracy – podkreśla prof. Maciej Duda.
Na bieżąco uzupełnianą wersję online można znaleźć pod adresem: https://nplp.pl/kolekcja/slownik-krytyki-literackiej-xix-wieku
Opis publikacji ze strony Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza:
Projekt wpisuje się w pełnym zakresie w założenia programu „Kontynuowanie fundamentalnych prac dokumentacyjnych, słownikowych i bibliograficznych” w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki; stanowi kontynuację projektu Słownik polskiej krytyki literackiej 1764-1918, opublikowanego w formie papierowej i cyfrowej w roku 2016. Jest międzyuczelnianym dziełem zbiorowym badaczy i badaczek stuleci XVIII i XIX, opisującym i problematyzującym istotny i fascynujący, a często marginalizowany w badaniach historycznoliterackich obszar kultury polskiej, jakim była krytyka literacka. Projekt swoim zakresem chronologicznym obejmuje całą rozbiorową formację kulturową od Oświecenia do I wojny światowej i dzięki temu pokazuje instytucjonalną funkcję krytyki literackiej w polskim życiu publicznym, jej zaskakujące oblicza, problemy, motywy, konteksty oraz indywidualne dokonania krytyków w tej dziedzinie. Projekt przynosi modyfikacje i poszerzenie obrazu kultury polskiej, wzbogaca jej kanon o nowe nazwiska oraz udowadnia, że literatura i kultura tej doby nie tylko pełniły ważne funkcje w życiu duchowym społeczeństwa polskiego, ale były też otwarte na inspiracje kultury europejskiej, które w ten sposób współtworzyły.
Projekt stanowi część drugą szerszego przedsięwzięcia, które w części pierwszej obejmowało hasła rzeczowe typu powieść, iluminacja, narracja, autor, itd. W części drugiej wykonawcy projektu zajęli się hasłami osobowymi, kreśląc sylwetki krytyków i powiązane z nimi działania redakcji, wydawnictw, centrów kultury oraz szlaki promieniowania wielkich i małych koncepcji krytycznych. Hasła składają się z biogramu opracowanego na podstawie najnowszych ustaleń (oraz weryfikacji wiedzy zastanej) i szerokiego dostępu do bibliotek, archiwów, zasobów prywatnych, polskich i zagranicznych oraz ze sproblematyzowanego opisu działalności krytycznoliterackiej bohaterów Słownika wraz z bibliografią podmiotową i przedmiotową. Opisano w ten sposób 420 osób, co zajęło łącznie z indeksem ok. 3000 stron. Były wśród nich postaci znane, jak również zupełnie zapomniane, wcześniej nieodkryte, skutecznie zmarginalizowane. Ciekawa jest rola krytyczek w gronie ekspertów literackich. Z reguły okres ich aktywności zawodowej trwa krócej niż w przypadku mężczyzn. Niezależnie od posiadania lub braku formalnego wykształcenia reprezentują one bardzo wysoki poziom, połączony ze swobodą myślenia, inwencją językową, niekonwencjonalnością. Słownik tworzy mocne podstawy do dalszych badań nad krytyką literacką długiego wieku XIX, w pewnym sensie nadrabia zaniedbania tej dziedziny piśmiennictwa.
Rezultaty
Główny rezultat projektu stanowi publikacja w formie książkowej „Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918 (hasła osobowe)” pod redakcją naukową Teresy Kostkiewiczowej, Grażyny Borkowskiej i Magdaleny Rudkowskiej (Toruń-Warszawa 2024).
Ponadto publikacji towarzyszyć będzie e-book w języku polskim i angielskim przedstawiającym czasopiśmienniczą bazę materiałową Słownika oraz kolekcje cyfrowe związane w treścią Słownika.
Spis haseł
Abramowski Edward
Asnyk Adam
Badowska Idalia
Abramowski Edward
Barszczewski Jan
Bartoszewicz Julian
Bartoszewicz Kazimierz
Baudouin de Courtenay Jan
Bądzkiewicz Antoni
Belmont Leo
Bełcikowski Adam
Bełza Władysław
Bem Antoni Gustaw
Bentkowski Feliks
Berent Wacław
Bereżyński Kazimierz
Berwiński Ryszard
Białobłocki Bronisław
Biegeleisen Henryk
Bielski Szymon
Bogacki Feliks
Bogusławski Władysław
Bogusławski Wojciech
Bohomolec Franciszek
Borkowski Leszek Dunin
Borowski Leon
Breiter Emil
Breza Adam
Brodowski Feliks
Brodziński Kazimierz
Brodzki Zbigniew
Bruchnalski Wilhelm
Brückner Aleksander
Brzozowski Stanisław
Buczyński Wincenty
Bukar Teofil
Bukowiński Władysław
Buszczyński Stefan
Bykowski Ignacy
Bytkowski Zygmunt, właśc. Zygmunt Bromberg
Callier Aleksandra
Cegielski Hipolit
Ceysingerówna Helena
Chlebowski Bronisław
Chłędowska Stefania
Chłędowski Walenty
Chmielowski Piotr
Chodakowski Zorian Dołęga
Chodźkiewicz Władysław
Chojecki Edmund
Chołoniewski Stanisław
Choromański Leon
Chreptowicz Joachim Litawor
Chrzanowski Ignacy
Cieszkowski August
Cybulski Wojciech
Czartoryska Izabela
Czartoryski Adam Jerzy
Czartoryski Adam Kazimierz
Czeczott Witold
Czerwieński Bolesław
Daszyńska-Golińska Zofia
Dawid Jan Władysław
Dąbrowski Tadeusz
Dembowski Edward
Dębicki Zdzisław
Dickstein-Wieleżyńska Julia
Dmochowski Franciszek Ksawery
Dmochowski Franciszek Salezy
Dobieszewska Józefa
Dobrowolski Adam
Dobrzański Jan
Drogoszewski Aureli
Duchińska-Pruszakowa Seweryna
Dyboski Roman
Dygasiński Adolf
Dzieduszycki Tytus (Philopolski)
Dzieduszycki Wojciech
Dziekoński Józef Bogdan
Dzierzkowski Józef
Ehrenfeucht Feliks
Eliaszewicz Tadeusz
Elsner Józef
Endelmanowa-Rosenblattowa Czesława
Faleński Felicjan
Feldman Wilhelm
Feldmanowa Maria
Feliński Alojzy
Fijałkowski Marcin
Fisz Zenon
Flach Józef
Gadomski Jan
Galle Henryk
Gasztowtt Wacław
Gawalewicz Marian
Gloger Zygmunt
Gnatowski Jan
Golański Filip Nereusz
Gomulicki Wiktor
Gosławski Maurycy
Gostomski Walery
Goszczyński Seweryn
Górski Artur
Górski Konstanty
Górski Konstanty Maria
Grabiński Stefan
Grabowski Edward Zdzisław
Grabowski Ignacy Oksza
Grabowski Michał
Groddeck Ernest
Grudziński Stanisław
Grzymała Franciszek
Grzymała-Siedlecki Adam
Henkiel Dionizy
Herbaczewski Józef Albin
Hoesick Ferdynand
Hoffmanowa Klementyna z Tańskich
Hołowiński Ignacy
Iksowie
Ilnicka Maria
Irzykowski Karol
Iwanowska z Krzymuskich Maria
Jabłonowski Józef Aleksander
Jabłonowski Wacław
Jabłonowski Władysław
Jakubowski August Antoni
Jankowski Czesław
Janocki Daniel Andrzej
Janowski Jan Nepomucen
Jaroszyński Tadeusz
Jasieński Feliks
Jaworski Roman
Jeleński Jan
Jellenta Cezary
Jenike Ludwik
Jeske-ChoińskiTeodor
Kaczkowski Zygmunt
Kaliński Hieronim
Kaliszewski Julian
Kamieński Henryk Michał
Kamiński Jan Maurycy
Kamiński Jan Nepomucen
Kamiński Ludwik
Kamiński Mścisław
Kantecki Klemens
Kaplińska Zofia
Karłowicz Jan
Karpiński Franciszek
Kasprowicz Jan
Kaszewski Kazimierz
Kawczyński Maksymilian
Kelles-Krauz Kazimierz
Kenig (König) Józef
Kirkor Adam Honory
Kisielewska Julia
Kisielewski Jan August
Kisielewski Zygmunt
Klaczko Julian
Klimańska Zofia
Klimaszewski Hipolit
Kłokocki Stanisław
Komornicka Maria / Włast Piotr
Konarski Stanisław
Kondratowicz Ludwik (Syrokomla)
Konopnicka Maria
Kopczyński Onufry
Korotyński Wincenty
Korycki Władysław
Korzeniowski Józef
Korzeniowski-Nałęcz Apollo
Kosiakiewicz Wincenty
Kotarbiński Józef
Kozicki Władysław
Kozłowski Władysław Mieczysław
Koźmian Andrzej Edward
Koźmian Kajetan
Koźmian Stanisław
Krakow Paulina
Krasicki Ignacy
Krasiński Adam
Krasiński Zygmunt
Krasuski Eugeniusz
Kraszewski Józef Ignacy
Kraushar Aleksander
Kremer Józef
Kridl Manfred
Kropiński Ludwik
Królikowski Józef Franciszek
Krupiński Franciszek
Krzemiński Stanisław
Krzymuska Maria
Krzywicki Ludwik
Kuczalska-Reinschmit Paulina
Lack Stanisław
Lange Antoni
Lelewel Joachim
Lemański Jan
Lenartowicz Teofil
Leser Zygmunt
Leszczyński Edward
Lesznowski Antoni
Leśmian Bolesław
Lewestam Fryderyk Henryk
Libelt Karol
Limanowski Bolesław
Lipiński Józef
Lorentowicz Jan
Lubomirski Edward
Lubowski Edward
Lutomski Bolesław
Lutosławski Wincenty
Łagowski Florian
Łobeski Felicjan
Łoziński Walery
Łoziński Władysław
Łubieńska Konstancja
Łuniewski Kazimierz
Magnuszewski Dominik
Mahrburg Adam
Majorkiewicz Jan
Makowski Wacław
Makuszyński Kornel
Maleszewski Władysław
Malewski Franciszek
Małecki Antoni
Mańkowski Bolesław
Marchlewski Julian
Marcinkowski Antoni (Nowosielski)
Marcinowska Jadwiga
Marrené-Morzkowska Waleria
Martynowski Franciszek
Massonius Marian
Matuszewski Ignacy
Mazanowski Antoni
Méyet Leopold
Michaux Aleksander
Miciński Tadeusz
Mickiewicz Adam
Mieszkowski Antoni
Miłkowski Zygmunt ( . Jeż)
Minasowicz Józef Dionizy
Minasowicz Józef Epifani
Minkiewicz Romuald
Mitzler de Kolof Wawrzyniec
Mochnacki Maurycy
Morawski Franciszek
Morstin Ludwik Hieronim
Motty Marceli
Murray Emanuel Nicolas
Nalepiński, Tadeusz
Nałkowski Wacław
Narzymski Józef
Niemcewicz Julian Ursyn
Niemirowski Adam Aleksander
Niemojewski Andrzej
Niemojowski Wincenty
Niewiarowski Aleksander
Norwid Cyprian Kamil
Nowaczyński Adolf
Nowiński Józefat
Ochorowicz Julian
Odyniec Antoni Edward
Okraszewski Stanisław
Olędzki (Olendzki) Władysław
Olizar Gustaw
Olizarowski Tomasz August
Ordyniec Jan Kazimierz
Ortwin Ostap
Orzeszkowa Eliza
Osiński Ludwik
Ossoliński Józef
Ostrowski Józefat Bolesław
Pajgert Adam
Pawelski Jan
Pawiński Adolf
Pawlikowski Jan Gwalbert
Pękalski Wojciech
Pieńkowski Stanisław
Pilecki Antoni
Pini Tadeusz
Piramowicz Grzegorz
Podbereski Romuald
Podczaszyński Michał
Podwysocki Konstanty
Pol Wincenty
Popiel Paweł mł.
Popławski Jan Ludwik
Porębowicz Edward
Potocki Antoni
Potocki Stanisław Kostka
Prokesch Władysław
Pronaszko Witold
Prus Bolesław (A. Głowacki)
Przecławski Józef Emanuel
Przesmycki Zenon
Przewóska Czesława
Przewóski Edward
Przyborowski Walery
Przybylski Jacek Idzi
Przybyszewski Stanisław
Rabski Władysław
Rakowska Maria
Rettinger Mieczysław
Ropelewski Stanisław
Rosenzweig Józef
Rosienkiewicz Marcin
Rosner Ignacy Juliusz
Ruszczyńska Maria
Rymarkiewicz Jan
Rzążewski Adam
Rzewuski Henryk
Rzewuski Stanisław
Rzewuski Wacław
Rzętkowski Stanisław
Sabowski Władysław
Sadowska Maria
Sarnecki Zygmunt
Sawicka Józefa
Sedlaczek Edward
Sempołowska Stefania
Sękowski Józef Julian
Siemieński Lucjan
Sienkiewicz Henryk
Sienkiewicz Karol
Sierociński Teodozy
Sierpiński Seweryn Zenon
Skrodzki Eugeniusz
Skrzynecki Antoni
Słowacki Euzebiusz
Słowacki Juliusz
Sobeski Michał
Sobolewski Paweł
Spasowicz Włodzimierz
Stasiak Ludwik
Sten Jan (L. Bruner)
Strug Andrzej (T. Gałecki)
Struve Henryk
Styczyński Jan Gwalbert
Suesser Ignacy
Suryn Felicjan
Sygietyński Antoni
Synoradzki Michał
Szarota Jan
Szczepanowski Stanisław
Szczepański Ludwik
Szeliga Maria
Sztyrmer Ludwik
Szukiewicz Maciej
Szycówna Aniela
Szydłowski Ignacy
Szymanowska Natalia
Szymanowski Józef
Szymanowski Wacław
Śliwicki Daniel
Śniadecki Jan
Świderska Alina
Święcicki Julian Adolf
Świętochowski Aleksander
Tarnowski Stanisław
Tetmajer Kazimierz Przerwa
Tokarzewicz Józef
Topass Jan
Tretiak Józef
Trzeszczkowska Zofia
Turski Jan Kanty
Tyszyński Aleksander
Ujejski Kornel
Urbanowska Zofia
Walewska Cecylia
Wasilewski Edmund
Wasilewski Zygmunt
Weyssenhoff Józef
Węclewski Zygmunt
Węgierska Zofia
Wężyk Franciszek
Wieniarski Antoni
Wilkońska Paulina
Winiarski Leon
Wiślicki Adam
Witkiewicz Stanisław
Witowski Gerard Maurycy
Witte Karol
Witwicki Stefan
Wolski Wacław
Wolski Włodzimierz
Womela Stanisław
Woronicz Jan Paweł
Woykowska Julia
Wójcicki Kazimierz Władysław
Wróblewski Walerian
Wyspiański Stanisław
Zabiełło Aleksander Władysław
Zabojecka Maria (Posner-Garfeinowa)
Zaborowski Tymon
Zagórski Włodzimierz
Zahorska Anna
Zakrzewski Jan
Zaleski Lubicz- Zygmunt
Zaleski Wacław
Zalewski Kazimierz
Załuski Józef Andrzej
Zapolska Gabriela
Zathey Hugo
Zawadyński Tomasz
Zawadzki Bronisław
Zdziechowski Kazimierz
Zdziechowski Marian
Zgliński Daniel (D. Freudenson)
Ziemba (Ziembicki) Teofil
Ziemięcka Eleonora
Zmorski Roman
Zrębowicz Roman
Zyndram Kościałkowska Wilhelmina
Żdżarski Augustyn
Żebrowski Jan
Żeromski Stefan
Żmichowska Narcyza
Żółkowski Alojzy
Żukowski Jan Ludwik
Żuławski Jerzy