Grant „Doskonała Nauka II”, moduł „Wsparcie monografii naukowych” – „Przekład monografii pt. Między Młodą Polską,
Skamandrem i Awangardą”
Książkę, której angielski tytuł brzmi Between Young Poland, Skamander and Avant-garde. Polish women writing poetry in the interwar period, prof. Agata Zawiszewska-Semeniuk poświęciła takim polskim poetkom, jak Irena Tuwim, Nina Rydzewska, Zuzanna Rabska, których twórczość była żywo dyskutowana przez krytykę przed rokiem 1939, a które obecnie znajdują się na mniej eksponowanych miejscach w kanonie poetyckim.
 |
 |
 |
Rok akademicki 2023/2024
Grant „Doskonała Nauka II”, moduł „Wsparcie monografii naukowych” – „Przekład monografii pt. Między Młodą Polską, Skamandrem i Awangardą”
Kierownik: prof. Agata Zawiszewska-Semeniuk
Wykonawczynie: dr hab. Beata Zawadka, prof. US; dr Barbara Braid
Termin realizacji: 1.10.2023–30.09.2024
Całkowita wartość: 83 990,00 zł
Dofinansowanie: 75 240,00 zł
Program „Doskonała Nauka II” został ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki (obecnie Ministerstwo nauki i Szkolnictwa Wyższego) z dnia 31 stycznia 2023 r. o ustanowieniu programu i naborze wniosków na podstawie art. 376 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.).
W module „Wsparcie monografii naukowych” finansowanie na rok akademicki 2023/2024 uzyskała prof. dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk z Instytutu Literatury i Nowych Mediów na realizację przekładu na język angielski monografii autorskiej pt. Między Młodą Polską, Skamandrem i Awangardą. Kobiety piszące wiersze w dwudziestoleciu międzywojennym (MONOGR/SP/0170/2023/01).
Monografia prof. Agaty Zawiszewskiej-Semeniuk o międzywojennych poetkach powstała w ramach realizowanego wcześniej na US grantu zespołowego „Gatunek – Kanon – Polityka. Historia i genologia pisarstwa kobiecego w XX wieku” kierowanego przez prof. dr hab. Ingę Iwasiów, finansowanego przez ówczesne Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (N103 003 31/0105). Grantowa proweniencja monografii prof. Agaty Zawiszewskiej-Semeniuk zgłoszonej do programu „Doskonała Nauka II” pozwoliła jury konkursowemu uznać, że spełnia ona regulaminowe wymogi „wysokiego poziomu naukowego i istotnego znaczenia dla rozwoju nauki” oraz „prezentacji osiągnięć naukowych, w tym najnowszych badań naukowych” w stopniu wystarczającym do wprowadzenia ich do „obiegu krajowego lub międzynarodowego” (punkt a). Natomiast artystyczny poziom edytorski wydania polskiego, zrealizowanego przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, oraz wysoka jakość prac wykonywanych przez WNUS, stanowiły dla jury konkursowego gwarancję, że terminowo i sprawnie opracuje ono i udostępni przekład „w Internecie, w ramach otwartego dostępu, w sposób nieodpłatny i bez technicznych ograniczeń” (punkt b). Całkowita wartość projektu wynosi 83 990 zł, z czego 75 240 zł dofinansowano ze środków budżetu państwa. W skład zespołu realizującego projekt weszły trzy badaczki zatrudnione w Instytucie Literatury i Nowych Mediów: kierownik projektu prof. dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk oraz dwie anglistki tłumaczki dr hab. prof. US Beata Zawadka i dr Barbara Braid.
Książkę, której angielski tytuł brzmi Between Young Poland, Skamander and Avant-garde. Polish women writing poetry in the interwar period, prof. Agata Zawiszewska-Semeniuk poświęciła takim polskim poetkom, jak Irena Tuwim, Nina Rydzewska, Zuzanna Rabska, których twórczość była żywo dyskutowana przez krytykę przed rokiem 1939, a które obecnie znajdują się na mniej eksponowanych miejscach w kanonie poetyckim. Odpowiadając na pytanie, jakie warunki determinują ich obecną pozycję w kanonie, porusza takie zagadnienia, jak: zakres znajomości rzemiosła poetyckiego u kolejnych pokoleń kobiet twórczych, wynikającej ze sprofilowanej płciowo edukacji szkolnej; pozycja kobiet piszących we wspólnotowym modelu polskiego życia artystycznego w pierwszych dekadach XX wieku; stosunek niewiast piszących do wypracowanych przez mężczyzn wzorców poezjowania młodopolskiego, awangardowego i skamandryckiego; zespół odmiennych gatunków, tematów i motywów realizowanych przez kobiety poetki; odmienny sposób doświadczania nowoczesności przefiltrowanej przez kategorie płci, narodowości, klasy i rasy. Działania prof. Agaty Zawiszewskiej-Semeniuk mieszczą się więc w ramach kulturowej socjologii literatury, która bada teksty rozumiane nie tylko w sposób fenomenologiczny, lecz również jako wytwory społecznych trybów lektury oraz politycznych i gospodarczych warunków ich powstawania. Dlatego obok interpretacji „blisko tekstu” poetyckiego w książce znajdujemy również analizy grupowych strategii czytelniczych, kanonizujących jedne dzieła i odrzucających inne, oraz działań takich instytucji, jak cenzura, redakcje czasopism literackich, związki zawodowe, akademie literackie itp.
|
|
|
Monografia składa się z ośmiu rozdziałów, ułożonych wedle klasycznej zasady „od ogółu do szczegółu”, dlatego może być czytana zarówno w porządku chronologicznym sugerowanym przez Autorkę, jak i w porządku dowolnym, określonym przez Czytelników zainteresowanych zagadnieniami szczegółowymi: historią pojęcia literatury kobiecej (R. I: Women’s literature – Feminine literatur), kontekstem kulturalnym twórczej aktywności kobiet w pierwszej połowie XX wieku (R. II: Literature and women in interwar period), obecnością kobiet w antologiach poetyckich wydawanych w okresie Młodej Polski, pierwszej wojny światowej, dwudziestoleciu międzywojennym i po roku 1945 (R. III: Women poets in anthologies), międzywojennym życiem literackim (R. IV: Women poets in the shadow of Młoda Polska, Skamander and the Avant-garde; R. V: Women poets in poetry groups – Skamander; R. VI: Women poets in poetry groups – Kwadryga; R. VII: Parnassian Zuzanna Rabska), realizacją kluczowych tematów poezji kobiecej (R. VIII: Motherhood in women’s poetry). Metodologicznych inspiracji do tak zaprojektowanych badań dostarczyły prof. Agacie Zawiszewskiej-Semeniuk prace polskich historyków i socjologów literatury oraz krytyczek feministycznych (m.in. Ingi Iwasiów, Grażyny Borkowskiej, Małgorzaty Czermińskiej, Krystyny Kłosińskiej, Joanny Krajewskiej, Ewy Kraskowskiej, Anny Legeżyńskiej). Źródłowe poszukiwania pozwoliły opracować listę około 50 nazwisk czynnych poetek, które do roku 1939 opublikowały łącznie niemal 150 tomików. Zgadza się to z roboczymi hipotezami krytyków międzywojennych, że twórczość liryczna kobiet stanowiła blisko 10 procent całej produkcji poetyckiej w każdym roku kalendarzowym epoki międzywojennej.
Prof. dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk – absolwentka szczecińskiej polonistyki, od 1995 roku zatrudniona na Uniwersytecie Szczecińskim, pracuje w Instytucie Literatury i Nowych Mediów; badaczka międzywojennego piśmiennictwa i życia literackiego, edytorka publicystyki emancypacyjnej z przełomu XIX i XX wieku, autorka monografii: Recepcja literatury rosyjskiej na łamach „Wiadomości Literackich” (1924–1939) [2005], Zachód w oczach liberałów. Obraz literatury niemieckiej, francuskiej i angielskiej na łamach „Wiadomości Literackich” (1924–1939) [2006], Życie świadome. O nowoczesnej prozie intelektualnej Ireny Krzywickiej [2010], Między Młodą Polską, Skamandrem i Awangardą. Kobiety piszące wiersze w dwudziestoleciu międzywojennym [2014], „Ster” pod redakcją Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit (Lwów 1895–1897) [2017], Między „Sterem” lwowskim i warszawskim. Działalność społeczna i publicystyczna Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit na początku XX wieku [2021], Spór o Polską Akademię Literatury [2022]. Od 2006 roku prace badawcze realizuje (samodzielnie i w kooperacji) w ramach projektów naukowych finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Narodowe Centrum Nauki, Narodowy Program Rozwoju Humanistyki oraz Ministerstwo Edukacji i Nauki.